Inleiding

Aan pedalen wordt over het algemeen weinig aandacht geschonken. Ze worden voor aflevering op je fiets gemonteerd en – zeker hoogwaardige pedalen – vergen niet op nauwelijks onderhoud. Maar om 2 redenen is het wel verstandig je pedalen wat aandacht te geven.

Haal je pedalen een paar keer per jaar los, om te voorkomen dat ze muurvast gaan zitten (wat echt kan gebeuren). Dat komt door binnendringend vuil, oplossen van aangebracht vet en beide metalen die een beetje aan elkaar vast gaan zitten (“vreten”). En geloof me, ze kunnen zo vast gaan zitten dat er (grof) geweld nodig is om ze weer los te krijgen.

Daarnaast kun je bij veel racefiets en gravelbike pedalen ook instellen hoeveel kracht er nodig is om je voeten uit het pedaal te halen (pedaal-spanning).

Raadpleeg altijd de handleiding van jouw eigen pedalen voor specifiek onderhoud en aandachtspunten.

Benodigd materiaal

• Inbussleutel voor (de)monteren van het pedaal (maat afhankelijk van het pedaal); gebruik een lange inbussleutel niet zo’n korte die je bij de setjes krijgt

• Inbussleutel voor aanpassen pedaal spanning (maat afhankelijk van pedaal)

• Steeksleutel (maat afhankelijk van het pedaal)

• Platte schroevendraaier

• Ontvetter

• Droge pluisvrij doek

• Montagepasta

• Fietsmonteerstandaard of stabiele ondergrond

• Stevige werkhandschoenen (ter voorkoming van verwondingen bij vastzittende pedalen)

Aanpassen pedaal-spanning

Om de pedaal spanning aan te passen bepaal je eerst welk soort pedaal je hebt. Twee veel voorkomende systemen zijn het Time pedaal en het Shimano pedaal. Kies altijd een pedaal spanning waarbij je je zeker voelt. Een te lage spanning kan betekenen dat je voor jouw fietsstijl te eenvoudig uit de pedalen kan of gaat. Een te hoge spanning kan betekenen dat je te moeilijk uit het pedaal kan (bij afstappen) of gaat (bij valpartij).

Bij Time kent de pedaal-spanning 3 stappen. 1 is licht, 2 is gemiddeld en 3 is stevig. Draai met een platte schroevendraaier de stelschroef in de juiste positie. Gebruik niet een te kleine/smalle schroevendraaier, want dan bestaat de kans dat je de schroef beschadigd.

Bij Shimano kun je de pedaalspanning met een inbussleutel aanpassen. Let hierbij op het + (plus) en - (min) teken. Bij + (plus) is meer kracht nodig om uit te klikken dan bij - (min). Gebruik het juiste formaat inbussleutel om beschadigingen te voorkomen.

Check altijd de handleiding van jouw specifieke pedaal voor instellingen.

(De)monteren van pedalen

Voor veruit de meeste pedalen van gravelbikes en racefietsen heb je een inbussleutel nodig om de pedalen te (de)monteren. Dat behandelen we hier.

Een inbussleutel-pedaal herken je aan een zes-kantig gat aan het einde van de pedaalas. Gebruik altijd alleen de juiste maat (hoe verleidelijk het ook kan zijn als je de juiste niet hebt, maar je draait het pedaal vrijwel zeker kapot).

Bepaal welk pedaal het linkerpedaal is en welke het rechterpedaal. Dit kun je makkelijk opmaken uit hoe de schoen inklikt. Het linkerpedaal is het pedaal aan de “non-drive-side”. Het rechterpedaal zit aan de “drive-side”. De “drive-side” is waar je ketting en tandbladen zitten.

Om pedalen los te halen plaats je de fiets in een fietsmonteerstandaard of op een stabiele ondergrond. Mogelijk moet je eerst wat vuil verwijderen uit het gat zodat de inbus goed grip heeft. Het is aan te raden om, zeker als de pedalen echt vast zitten, stevige werkhandschoenen te dragen. Het kan namelijk gebeuren dat de inbussleutel losschiet of het pedaal ineens loskomt, en de tandjes van je voorbladen zijn scherp.

1. Om het rechterpedaal los te halen - foto 1 - zet je de rechter-crank-arm horizontaal met het pedaal richting het voorwiel.

2. Plaats de inbussleutel min of meer horizontaal in het pedaal, of in elk geval zo dat je prettig kracht kunt zetten en wat bewegingsruimte hebt.

3. Draai nu in inbussleutel tegen-de-klok-in, als de kijk positie zo is dat je eerst het pedaal ziet en daarachter de inbussleutel.

4. Je zult merken dat het pedaal en de crank de neiging hebben naar boven te gaan (tegen-de-klok-in te gaan draaien). Dit komt natuurlijk door de kracht die je uitoefent, maar ook omdat het free-wheel terugtrappen mogelijk maakt. Dit kun je voorkomen door het pedaal of de crank stevig tegen te houden. Je kunt ook de linker crank tegenhouden, bijvoorbeeld door je hand om de crank en de achtervork te houden. Het kan flink wat kracht kosten maar uiteindelijk zal het pedaal loskomen.

1. Om het linkerpedaal los te halen - foto 2 - zet je de linker-crank-arm horizontaal met het pedaal richting het voorwiel.

2. Plaats de inbussleutel min of meer horizontaal in het pedaal, of in elk geval zo dat je prettig kracht kunt zetten en wat bewegingsruimte hebt.

3. Draai nu in inbussleutel tegen-de-klok-in, als de kijk positie zo is dat je eerst de inbussleutel ziet en daarachter het pedaal.

4. Je zult merken dat het pedaal en de crank de neiging hebben naar boven te gaan (tegen-de-klok-in te gaan draaien). Dit komt natuurlijk door de kracht die je uitoefent, maar ook omdat het free-wheel terugtrappen mogelijk maakt. Dit kun je voorkomen door het pedaal of de crank stevig tegen te houden. Je kunt ook de rechter crank tegenhouden, bijvoorbeeld door je hand om de crank en de achtervork te houden. Het kan flink wat kracht kosten maar uiteindelijk zal het pedaal loskomen.

Om pedalen vast te zetten plaats de fiets in een fietsmonteerstandaard of op een stabiele ondergrond. Verwijder vet en vuil uit de schroefdraad van de crank. Gebruik hiervoor onvetter en een droge pluisvrije doek.

Maak ook het schroefdraad van de pedalen met ontvetter goed schoon. Breng vervolgens een dun laagje monteerpasta aan op het schroefdraad van de pedalen. Wij gebruiken graag deze producten van Cyclon.

Hierdoor kun je de pedalen eenvoudig weer los halen. Bij SRAM cranks plaats je het met de cranks meegeleverde ringetje om het schroefdraad van de pedalen. Bepaal welk pedaal het linker pedaal is en welke het rechter (zie hierboven).

1. Om het rechterpedaal vast te zetten - foto 1 - steek je de inbussleutel door de crank en dan in de as van het pedaal. Zo kun je makkelijk de juiste positie bepalen.

2. Om het rechterpedaal vast te zetten draai je de inbussleutel met-de-klok-mee, als de kijk positie zo is dat je eerst het pedaal ziet en daarachter de inbussleutel.

3. Het kan ook zijn dat de 2 schroefdraden elkaar even moeten “vinden”. Als je fiets op de grond staat zul je merken dat de crank niet de neiging heeft om te gaan draaien. Dit wordt voorkomen door de wrijving van je wiel op de grond. Draai het pedaal stevig hand-vast aan. Het gebruik van een momentsleutel is niet nodig, al zijn er fabrikanten die een aantal Nm adviseren. Extreem vast aandraaien is ook niet nodig.

1. Om het linkerpedaal vast te zetten - foto 2 - steek je de inbussleutel door de crank en dan in de as van het pedaal. Zo kun je makkelijk de juiste positie bepalen.

2. Om het linkerpedaal vast te zetten draai je de inbussleutel met-de-klok-mee, als de kijk positie zo is dat je eerst de inbussleutel ziet en daarachter het pedaal.

3. Het kan ook zijn dat de 2 schroefdraden elkaar even moeten “vinden”. Als je fiets op de grond staat zul je merken dat de crank niet de neiging heeft om te gaan draaien. Dit wordt voorkomen door de wrijving van je wiel op de grond. Draai het pedaal stevig hand-vast aan. Het gebruik van een momentsleutel is niet nodig, al zijn er fabrikanten die een aantal Nm adviseren. Extreem vast aandraaien is ook niet nodig.

Wat als het loshalen echt niet lukt?

Als de pedalen echt muurvast zitten en ze op bovenstaande manier niet los te halen zijn, dan zijn er 3 opties. Die met grootte voorzichtigheid uitgevoerd moeten worden.

• De 1ste optie is om de crank niet met een hand tegen te houden, maar om de crank te fixeren met de achtervork. Bijvoorbeeld door er een spanband om heen te zetten of met een oude binnenband te omwikkelen. Zo heb je 2 handen vrij om kracht te zetten.

• De 2de optie is om te kijken of je de gebruikte inbussleutel kunt verlengen, bijv. met een stalen pijp. Op deze manier creëer je meer moment (zet meer kracht).

• De 3de optie is om de crank los te halen. Hoe je dat doet lees je hier. De losse crank kun je in een bankschroef klemmen en dan met de inbusleutel het pedaal verwijderen. Let hierbij wel op dat je crank niet beschadigd, zeker carbon cranks zijn hiervoor gevoelig. Ter voorkoming van beschadigingen kun je doeken of rubber gebruiken. Denk erom, de klemmen van een bankschroef klemmen evenwijdig, terwijl sommige cranks taps toe lopen. Denk bij deze methode ook aan de juiste draairichting (die kan verwarrend zijn aangezien je de onderdelen vanuit een andere positie ziet en benaderd).